Hermosinda Varela Lema


La poetisa popular Hermosinda Varela Lema nació en una casa señorial de labradores. Se cuenta que desde Rebordelo hasta su casa natal todo eran propiedades de la familia. La hacienda incluía vacas, caballos, varias parejas de bueyes y ganado menor. En un antiguo reparto de la herencia, incluso se entregó como dote una pareja de bueyes para Portugal. Por tanto, Hermosinda nació y se crió como labradora en un paraje cabanés inolvidable, a orillas de donde el río Anllóns da sus últimos suspiros: Tabuído.
Mujer profundamente religiosa, nunca se perdía una misa, incluso dejando plantado cualquier trabajo en el campo para acudir puntualmente a la iglesia. Esta devoción está presente en su obra poética, con composiciones dedicadas a la Virgen, a la llegada de nuevos curas o a sus experiencias personales, como una excursión a la Virgen de Fátima en Portugal.
Nacida en una tierra con fuerte tradición poética y formada en una escuela rural, Hermosinda ya componía coplas desde joven. Escribía versos para vecinas, para los niños que se los llevaban al colegio, o incluso para su yerno. La construcción de las escuelas de As Revoltas también pasó por su pluma. Esta fuerza creativa estuvo viva hasta el día de su fallecimiento.

Junto a figuras como María Baña Varela, Hermosinda representa la pervivencia de la literatura oral y popular en las aldeas gallegas. Como muestra de su estilo, compartimos estos versos inéditos, donde narra a su manera la historia de su parroquia.
Vou contar unha historia
aquí con poucas palabras:
o que antiguamente era
a nosa parroquia de Canduas.
Había un convento de monxas
disque no lugar de San Pedro.
Eu esto xa non o vin,
pero díxomo o meu abuelo.
Despois marcharon de alí,
eu non sei pra que lugar;
disque lle iban facer guerra
os mariñeiros do mar.
E despois aquí en Canduas,
segundo algún vello dixo,
era un convento de frailes,
chamábase San Martiño.
Os frailes de aquí marcharon
e non sei para que sitio;
así lle quedou o nome:
parroquia de San Martiño.
Esta historia é pequena,
ten moi poucas palabras.
A parroquia de Borneiro
disque era anexo de Canduas.
Estas cousas de tan vello
saberano dous ou tres,
que tamén era de Canduas
o lugar de Valarés.
Unha vez viñan cun morto
a Canduas a enterrar,
como non había ponte
na Barra, caeu ó mar.
Ó pasarlle esta avería,
por se morrería outro,
ordenaron que o lugar
fora pra parroquia do Couto.
Antes Canduas era pequeno,
segundo dixo un estudante,
pero como todo aumentou,
hoxe é unha parroquia grande.
0 Comments