Skip to content Skip to main navigation Skip to footer

Sonoro

Donaire e Torás – Cantos viejos para chicos nuevos

“Punteada y Jota de Folgoso”
(Disco: Runa Records, 2001)

El lugar de Folgoso, perteneciente a las parroquias interiores de Cabana de Bergantiños, conserva una rica tradición musical. Un instrumento tan humilde como la pandereta servía para reunir a hombres y mujeres de la zona para tocar y bailar.

En esta punteada (muñeira) y jota se combinan dos formas de tocar:

  • el estilo más antiguo, con el puño cerrado,
  • y el toque trenzado, característico de las pandereteras más jóvenes.

? Punteada de Folgoso

Muiñeira da ribeira,
muiñeira ribeirana,
muiñeira da ribeira
tócoche de mala gana.

Se canto, dinme que canto;
se lloro, dinme que lloro;
se me ven falar contigo,
dinme que si me namoro.

El corazón de mi amante
dicen que lo tengo yo;
que lo tengo si es cierto,
pero de mi amante no.

Como quieres que me valla
contigo a la alameda,
si soy casado y no puedo
olvidar a mi morena.


? Xota de Folgoso

E vira e vira e volve a virar,
a volta da vira é mala de dar.

Eu pidinllo a unha nena,
ela díxome primeiro:
esta semana non podo,
que teño que ir ó Ribeiro.

E vira e vira, se non viro eu;
teu pai é meu sogro,
teu amor son eu.

As miñas mans son de prata,
heinas de saber dourar;
saben tocar o pandeiro,
mellor saben traballar.

E vai de rondiña
e vai de ronda;
e vai de rondiña
para ti, Jusé.

Atalora – Ruta Folk: Terra Galega

Atalora – Ruta Folk: Tierra Gallega

Pasodoble do Jai Jai · Jota por Neaño arriba · Dulce Lola
(Disco “Trompo”, 1998)

El grupo folk bergantiñán Atalora fue uno de los últimos en recoger canciones del músico tradicional de Neaño, Eduardo Vázquez Espasandín, más conocido como «O Jay Jay». En el disco compartido Ruta Folk: Tierra Gallega incluyen tres piezas heredadas directamente del gaitero más auténtico de los grupos tradicionales gallegos.

La autenticidad de estas canciones reside en la combinación de música y texto, melodía y letra, característica propia de los Gaiteiros de Neaño, grupo del que don Eduardo formó parte durante casi un siglo de vida.

Con la grabación de este pasodoble, de esta jota y de esta rumba de Neaño, el grupo Atalora ofrece un vivo diálogo entre generaciones de músicos de Bergantiños.


? Letra do “Pasodobre do Jai Jai”

Ábrele la puerta Rosa a un clavel,
ábrele la puerta Rosa a un clavel
que te vengo a ver,
que te vengo a ver,
que te vengo a ver,
que te vengo a hablar.

Inés, Inés, Inesita, Inés,
Inés, Inés, una, dos y tres.
Inés, Inés, Inesita, Inés,
¡ai! que guapa es.

Emborrachar, emborrachar,
emborracheime, emborracheime
na beira do mar;
emborrachar, emborrachar,
emborracheime e non me souben
desemborrachar.

Compreite solteira por trece reás,
compreite solteira por trece reás;
compreite solteira, casadiña estás.
¡Valgame los cielos por tan mal feirar!

Baila o agarrado, baila miña irmá,
baila o agarrado, baila miña irmá,
baila o agarrado, báilao con Xan,
has de ter coidado onde pon a man.


? Letra da “Jota por Neaño arriba”

Miña monteira garrida,
miña monteira garrida
mil veces me tes cuberto
¡ai!, por Neaño arriba.

E ti porque me preguntas
se son de Vigo,
se a noite pasada, nena,
durmín contigo;
durmín contigo na cama,
durmín contigo
e ti porque me preguntas
se son de Vigo.

(Retrouso)
Os solteiros valen ouro,
os casados valen prata,
os viúdos caldeirilla,
os vellos folla de lata.

¡Ai! que pereira tan alta,
¡ai! que peras maduras ten;
eu de abaixo non lle chego
e arriba non hai ninguén.

Teño a roca no carballo,
o fuso na carballeira,
o liño por sementare
¿cando has de vir, costureira?


? Letra de “Dulce Lola”

Me gustan todas, me gustan todas,
me gustan todas, me gustan todas en xeral;
me gustan todas, me gustan todas,
pero las rubias me gustan más.

¡Ai que pracer tiña eu
cando na praia
a doce Lola me saudou!

Aí vén o barco da amargura,
aí vén o barco da nación,
aí vén o barco, aí vén o barco,
adiós, Dolores, que eu me vou.

Fai tres anos, querida Lola,
que a miña pistola non disparou,
pero téñoa preparadiña
que con dúas balas a cargo eu.

Sonoro

Cabana de Bergantiños: Tierra de Música Popular

Cabana de Bergantiños fue y sigue siendo una tierra profundamente ligada a la música popular gallega. Entre los grupos de gaitas más emblemáticos destacan Os Gaiteiros de Neaño y Os Gaiteiros de Anos, cuyas melodías han resonado durante décadas en fiestas y romerías de la comarca.

Las pandereteiras también tuvieron una presencia destacada en las parroquias de Borneiro, Cundíns y A Mata, contribuyendo a la transmisión oral del repertorio tradicional. Además, la memoria musical de Cabana conserva el legado de muchos músicos de banda, de orquesta y acordeonistas, que convirtieron este lugar en un referente dentro de la música popular gallega.

Numerosos investigadores y agrupaciones se han acercado a Cabana para estudiar y recoger sus melodías, entre ellos Dorothe Schubart, miembros de Cántigas da Terra, Xacarandaina, Milladoiro o Ruote.

Entre todas las piezas musicales conservadas o creadas en este municipio, destaca la conocida Muiñeira de Cabana, compuesta por el gaitero Manuel Figueroa (Manuel do Bosque). Esta obra forma parte del repertorio de grandes grupos de música folk gallegos como Milladoiro y Luar na Lubre, e incluso de formaciones internacionales como The Chieftains.

La banda sonora de Cabana se completa con sonidos tan identitarios como O Berro Seco o el Himno a San Fins, que siguen vivos gracias a las voces de los romeros que cada 1 de agosto acuden a la tradicional romería de San Fins do Castro.

En este apartado te invitamos a realizar un recorrido por la memoria musical y por la identidad sonora que nació y creció en esta tierra llena de tradición: Cabana de Bergantiños.