Skip to content Skip to main navigation Skip to footer

Sonoro

Donaire e Torás

Donaire e Torás – Cantos vellos para rapaces novos

“Punteada e Xota de Folgoso”
(Disco: Runa Records, 2001)

O lugar de Folgoso, pertencente ás parroquias interiores de Cabana de Bergantiños, conserva unha rica tradición musical. Un instrumento tan humilde como a pandeireta servía para xuntar a homes e mulleres da contorna para tocar e bailar.

Nesta punteada (muiñeira) e xota combínanse dous xeitos de tocar:

  • o estilo máis antigo, co puño pechado,
  • e o tocar roscado, propio das pandeireteiras máis novas.

? Punteada de Folgoso

Muiñeira da ribeira,
muiñeira ribeirana,
muiñeira da ribeira
tócoche de mala gana.

Se canto, dinme que canto;
se lloro, dinme que lloro;
se me ven falar contigo,
dinme que si me namoro.

El corazón de mi amante
dicen que lo tengo yo;
que lo tengo si es cierto,
pero de mi amante no.

Como quieres que me valla
contigo a la alameda,
si soy casado y no puedo
olvidar a mi morena.


? Xota de Folgoso

E vira e vira e volve a virar,
a volta da vira é mala de dar.

Eu pidinllo a unha nena,
ela díxome primeiro:
esta semana non podo,
que teño que ir ó Ribeiro.

E vira e vira, se non viro eu;
teu pai é meu sogro,
teu amor son eu.

As miñas mans son de prata,
heinas de saber dourar;
saben tocar o pandeiro,
mellor saben traballar.

E vai de rondiña
e vai de ronda;
e vai de rondiña
para ti, Jusé.

Cántigas da Terra

Cántigas da Terra – Espíritu

“Maneo de pandeiro de Fontenla”
(Disco: Punteiro, 2004)

Este disco del coro coruñés Cántigas da Terra incluye varias canciones legadas a su archivo por el sacerdote de Cesullas, Saturnino Cuíñas Lois.

Entre ellas destacan:

  • “Maneo de Trabazo” (Pontevedra), recogido por Cuíñas en 1910 y donado en 1928, antes de ejercer como sacerdote en Cabana.
  • “Foliada de Aguasantas” (Pontevedra), estrenada por la coral en 1946.
  • “Maneo de pandeiro de Fontenla”, partitura número 69 del archivo de Cántigas da Terra, recogida en Fontenla (Cesullas, Cabana de Bergantiños).

? Maneo de pandeiro de Fontenla

¡Que ben baila, que ben baila
o da chaquetiña longa,
aínda bailaba millore
se a tivera redonda!

Rapaza que vas ó río a lavar
non boures na roupa
que a podes rachar.

(Retrouso)
Estrela clara do ceo
dáme a túa claridade
que quero seguirlle os pasos
ó meu amor que se vaie.

¡Que demo de merlo mouro!
¡Onde foi poñe-lo niño!
Cuberto con unhas pólas
no medio dun carballiño.

Cántigas da Terra

“Maneo de pandeiro de Fontenla”
(Disco: Punteiro, 2004)

Este disco do coro coruñés Cántigas da Terra inclúe varias cancións legadas ao seu arquivo polo crego de Cesullas, Saturnino Cuíñas Lois.

Entre elas destacan:

  • “Maneo de Trabazo” (Pontevedra), recollido por Cuíñas no ano 1910 e doado en 1928, antes de ser crego en Cabana.
  • “Foliada de Aguasantas” (Pontevedra), estreada pola coral no ano 1946.
  • “Maneo de pandeiro de Fontenla”, partitura número 69 do arquivo de Cántigas da Terra, recollida en Fontenla (Cesullas, Cabana de Bergantiños).

A letra do maneo de pandeiro é a seguinte:


? Maneo de pandeiro de Fontenla

¡Que ben baila, que ben baila
o da chaquetiña longa,
aínda bailaba millore
se a tivera redonda!

Rapaza que vas ó río a lavar
non boures na roupa
que a podes rachar.

(Retrouso)
Estrela clara do ceo
dáme a túa claridade
que quero seguirlle os pasos
ó meu amor que se vaie.

¡Que demo de merlo mouro!
¡Onde foi poñe-lo niño!
Cuberto con unhas pólas
no medio dun carballiño.


Donaire e Torás – Cantos vellos para rapaces novos

“Punteada e Xota de Folgoso”
(Disco: Runa Records, 2001)

O lugar de Folgoso, pertencente ás parroquias interiores de Cabana de Bergantiños, conserva unha rica tradición musical. Un instrumento tan humilde como a pandeireta servía para xuntar a homes e mulleres da contorna para tocar e bailar.

Nesta punteada (muiñeira) e xota combínanse dous xeitos de tocar:

  • o estilo máis antigo, co puño pechado,
  • e o tocar roscado, propio das pandeireteiras máis novas.

? Punteada de Folgoso

Muiñeira da ribeira,
muiñeira ribeirana,
muiñeira da ribeira
tócoche de mala gana.

Se canto, dinme que canto;
se lloro, dinme que lloro;
se me ven falar contigo,
dinme que si me namoro.

El corazón de mi amante
dicen que lo tengo yo;
que lo tengo si es cierto,
pero de mi amante no.

Como quieres que me valla
contigo a la alameda,
si soy casado y no puedo
olvidar a mi morena.


? Xota de Folgoso

E vira e vira e volve a virar,
a volta da vira é mala de dar.

Eu pidinllo a unha nena,
ela díxome primeiro:
esta semana non podo,
que teño que ir ó Ribeiro.

E vira e vira, se non viro eu;
teu pai é meu sogro,
teu amor son eu.

As miñas mans son de prata,
heinas de saber dourar;
saben tocar o pandeiro,
mellor saben traballar.

E vai de rondiña
e vai de ronda;
e vai de rondiña
para ti, Jusé.

Antalora

Atalora – Ruta Folk: Terra Galega

Pasodoble do Jai Jai · Jota por Neaño arriba · Dulce Lola
(Disco “Trompo”, 1998)

O grupo folk bergantiñán Atalora foi un dos últimos en recoller cancións do músico tradicional de Neaño Eduardo Vázquez Espasandín, máis coñecido como “O Jay Jay”. No disco compartido Ruta Folk: Terra Galega inclúen tres pezas herdadas directamente do “bombeiro” máis enxebre dos grupos de gaitas galegos.

A enxebreza destas cancións reside na combinación de música e texto, melodía e letra, un trazo característico dos Gaiteiros de Neaño, dos que don Eduardo formou parte durante case un século de vida.

Coa gravación deste pasodobre, desta xota e desta rumba de Neaño, o grupo Atalora ofrece un vivo diálogo entre xeracións de músicos de Bergantiños.


? Letra do “Pasodobre do Jai Jai”

Ábrele la puerta Rosa a un clavel,
ábrele la puerta Rosa a un clavel
que te vengo a ver,
que te vengo a ver,
que te vengo a ver,
que te vengo a hablar.

Inés, Inés, Inesita, Inés,
Inés, Inés, una, dos y tres.
Inés, Inés, Inesita, Inés,
¡ai! que guapa es.

Emborrachar, emborrachar,
emborracheime, emborracheime
na beira do mar;
emborrachar, emborrachar,
emborracheime e non me souben
desemborrachar.

Compreite solteira por trece reás,
compreite solteira por trece reás;
compreite solteira, casadiña estás.
¡Valgame los cielos por tan mal feirar!

Baila o agarrado, baila miña irmá,
baila o agarrado, baila miña irmá,
baila o agarrado, báilao con Xan,
has de ter coidado onde pon a man.


? Letra da “Jota por Neaño arriba”

Miña monteira garrida,
miña monteira garrida
mil veces me tes cuberto
¡ai!, por Neaño arriba.

E ti porque me preguntas
se son de Vigo,
se a noite pasada, nena,
durmín contigo;
durmín contigo na cama,
durmín contigo
e ti porque me preguntas
se son de Vigo.

(Retrouso)
Os solteiros valen ouro,
os casados valen prata,
os viúdos caldeirilla,
os vellos folla de lata.

¡Ai! que pereira tan alta,
¡ai! que peras maduras ten;
eu de abaixo non lle chego
e arriba non hai ninguén.

Teño a roca no carballo,
o fuso na carballeira,
o liño por sementare
¿cando has de vir, costureira?


? Letra de “Dulce Lola”

Me gustan todas, me gustan todas,
me gustan todas, me gustan todas en xeral;
me gustan todas, me gustan todas,
pero las rubias me gustan más.

¡Ai que pracer tiña eu
cando na praia
a doce Lola me saudou!

Aí vén o barco da amargura,
aí vén o barco da nación,
aí vén o barco, aí vén o barco,
adiós, Dolores, que eu me vou.

Fai tres anos, querida Lola,
que a miña pistola non disparou,
pero téñoa preparadiña
que con dúas balas a cargo eu.

As nosas músicas

As nosas músicas

“Himno de Cabana de Bergantiños”
“Muiñeira de Cabana”
“Cantiga de San Fins”
“Rumba de Neaño”
“Rosa de Corcoesto”

Concello de Cabana de Bergantiños, 2007

As nosas músicas son cancións, tradicionais ou inspiradas en Cabana de Bergantiños, interpretadas por corais e gaiteiros das distintas parroquias do concello.

A Coral San Martiño de Canduas pon voz ao “Himno de Cabana de Bergantiños”, baixo a dirección de Antonio Méndez Farto.

Os Gaiteiros de Anos interpretan a coñecida “Muiñeira de Cabana”, dirixidos por Francisco Pérez Moreira.

A Coral de Cesullas canta a emotiva “Cantiga de San Fins”, dirixida por Teresa Facal Amado.

Os Gaiteiros de Borneiro danlle son á “Rumba de Neaño”, coa dirección de Manuel Dourado Martínez.

E, por último, a Coral de San Pedro de Corcoesto pon voz ao poema de Eduardo Pondal, “Rosa de Corcoesto”, baixo a dirección de Jesús Couto Varela.

Este CD foi gravado nos estudos da Radio Galega, en Santiago, e nos da Escola da Rúa, en Carballo.

Coa edición de As nosas músicas, o Concello de Cabana de Bergantiños dignifica a música tradicional nacida do seu territorio, presérvaa do esquecemento e, quizais o máis importante, déixalla en herdanza ás novas xeracións de músicos cabaneses.

? Himno de Cabana de Bergantiños

Ben te podes alabare,
Cabana de Bergantiños:
por un lado, te-lo Anllóns;
polo outro, te-lo mare.

Deixei as verrugas no San Fins do Castro,
apañei os ramos na de Remuíño,
cureime da gorxa no San Brais de Canduas
e comín as roscas no Carme do Briño.

Hainos a feixes na ría:
mexillóns e berberechos.
As rapazas de Cabana
apáñanos á tardiña.

(Retrouso)
En Anos teñen O Espiño,
Santa Lucía en Nantón,
en Cundíns teñen San Paio,
en Canduas, San Martiño.

(Retrouso)
Non os hai como en Borneiro,
monumentos tan antergos:
o Dolmen maila Cidá,
famosos no mundo enteiro.

(Retrouso)
Ten Riobó e A Penela,
Silvarredonda e O Esto.
En Cabana hai de todo,
non vin terra como ela.

(Retrouso)


? Cantiga de San Fins

Ai la le lo, ai la le lo.
Ai la le lo, ai la la.
Ai la le lo, ai la le lo.
Ai la le lo, ai la la.

Romaxe a de San Fins,
feitizo do seu patrón,
que de antergos romeiros
ben lembrada tradición.

Follas das árbores nobres
que o sol non poida amosar,
pra que os romeiros poidan
á boa sombra merendar.

Nos valos da túa fonte
cantos panos enxugaron,
romeiros que en ti beberon,
verrugas que en ti curaron.

Cantos namoros ollaches,
carballos e bidueiros,
amor e primeiros bicos
xuraron en ti a milleiros.

Meu santo San Fins do Castro,
ollando estás pra Cabana,
pra ver chegar os romeiros
que veñen á foliada.

Queren auga, Santo enxebre,
da fonte da túa ladeira,
pois a fe que en ti teñen
dalles forza milagreira.

Merendas e alalás,
aturuxos e boa froita,
regueifas e boas cantigas
sobor da herba enxoita.

Que forza ten o esprito
o Berro Seco no campo,
baixa-los cadrís tres veces
pra botar fóra o meigallo.

Meu santo San Fins do Castro,
ollando estás pra Cabana,
pra ver chegar os romeiros
que veñen á foliada.

Queren auga, Santo enxebre,
da fonte da túa ladeira,
pois a fe que en ti teñen
dalles forza milagreira.

Ai la le lo, ai la le lo.
Ai la le lo, ai la la.
Ai la le lo, ai la le lo.
Ai la le lo, ai la la.


? Rosa de Corcoesto

Meniña, rapaza nova,
¡ouh rosa de Corcoesto!,
que te brandeas con graza
ós doces sopros do vento,

se é certo que por ti vivo,
se é certo que por ti peno,
se tan doce e dadivosa
como din que es, é certo,

cúrame, ¡ouh rapariga!,
estas suidades que teño,
estas suidades da alma
e non sei que, que padezo.

¡Ti tes dos meus males a doce manciña,
Ouh rosa de Corcoesto!

Atalora – Ruta Folk: Terra Galega

Pasodoble do Jai Jai · Jota por Neaño arriba · Dulce Lola
(Disco “Trompo”, 1998)

O grupo folk bergantiñán Atalora foi un dos últimos en recoller cancións do músico tradicional de Neaño Eduardo Vázquez Espasandín, máis coñecido como “O Jay Jay”. No disco compartido Ruta Folk: Terra Galega inclúen tres pezas herdadas directamente do “bombeiro” máis enxebre dos grupos de gaitas galegos.

A enxebreza destas cancións reside na combinación de música e texto, melodía e letra, un trazo característico dos Gaiteiros de Neaño, dos que don Eduardo formou parte durante case un século de vida.

Coa gravación deste pasodobre, desta xota e desta rumba de Neaño, o grupo Atalora ofrece un vivo diálogo entre xeracións de músicos de Bergantiños.


? Letra do “Pasodobre do Jai Jai”

Ábrele la puerta Rosa a un clavel,
ábrele la puerta Rosa a un clavel
que te vengo a ver,
que te vengo a ver,
que te vengo a ver,
que te vengo a hablar.

Inés, Inés, Inesita, Inés,
Inés, Inés, una, dos y tres.
Inés, Inés, Inesita, Inés,
¡ai! que guapa es.

Emborrachar, emborrachar,
emborracheime, emborracheime
na beira do mar;
emborrachar, emborrachar,
emborracheime e non me souben
desemborrachar.

Compreite solteira por trece reás,
compreite solteira por trece reás;
compreite solteira, casadiña estás.
¡Valgame los cielos por tan mal feirar!

Baila o agarrado, baila miña irmá,
baila o agarrado, baila miña irmá,
baila o agarrado, báilao con Xan,
has de ter coidado onde pon a man.


? Letra da “Jota por Neaño arriba”

Miña monteira garrida,
miña monteira garrida
mil veces me tes cuberto
¡ai!, por Neaño arriba.

E ti porque me preguntas
se son de Vigo,
se a noite pasada, nena,
durmín contigo;
durmín contigo na cama,
durmín contigo
e ti porque me preguntas
se son de Vigo.

(Retrouso)
Os solteiros valen ouro,
os casados valen prata,
os viúdos caldeirilla,
os vellos folla de lata.

¡Ai! que pereira tan alta,
¡ai! que peras maduras ten;
eu de abaixo non lle chego
e arriba non hai ninguén.

Teño a roca no carballo,
o fuso na carballeira,
o liño por sementare
¿cando has de vir, costureira?


? Letra de “Dulce Lola”

Me gustan todas, me gustan todas,
me gustan todas, me gustan todas en xeral;
me gustan todas, me gustan todas,
pero las rubias me gustan más.

¡Ai que pracer tiña eu
cando na praia
a doce Lola me saudou!

Aí vén o barco da amargura,
aí vén o barco da nación,
aí vén o barco, aí vén o barco,
adiós, Dolores, que eu me vou.

Fai tres anos, querida Lola,
que a miña pistola non disparou,
pero téñoa preparadiña
que con dúas balas a cargo eu.